İslamiyet Önesi Türk ve Moğol Tarihine Kaynaklık Eden Seyahatnameler – III

    0
    145
    Gösterim

    1245-47 dolaylarında Moğollardan söz eden Carpini’nin hayatına yönelik bilgilerin sadece Fransisken Tarikatı tarihçisi olduğu bilinen Waddin’in d’Avezac isimli eserinde bulunduğu zikredilmiştir. Ergin Ayan bu eserde verilen tarihlerden yola çıkarak Carpi’nin doğum tarihinin yaklaşık olarak 1182 olduğunu saptamıştır. Fransız menşeli olduğu zikredilmiş olan Carpini 16 Nisan 1245 yılında Moğollara elçilik vazifesiyle gönderilene kadar Köln ve İspanya gibi pek çok yerde Fransisken rahipleri adına pek çok vazife ifa etmiş bir tarikat mensubudur. Fransisken Tarikatına gönülden bağlı ve samimi bir Hristiyan olduğu altmış beş yaşında olmasına rağmen Papa’nın Moğollara elçi olarak gitmesine yönelik olan isteğini reddetmemiş olmasından anlaşılabilir. Carpini’nin eserine kendi yazmış olduğu ön sözden anlaşılacağı üzere Moğol topraklarına elçi olarak gönderilme sebebi Moğollar hakkında istihbaratî malûmat elde etmek ve Avrupa topraklarına bir Moğol akını yapılması kararlaştırıldığı taktirde önceden haber vermektir. Bunun yanında misyonerlik faaliyetlerini yürütmüş olduğu da düşünülebilir. Carpini’nin 1247 dolaylarında döndüğü ve 1248 ve 1252 yılları arasında öldüğü düşünülmektedir.

    Carpini’nin seyahat rotası.

     

    Raymond Beazley’in eserinin başlangıcındaki “On A Hitherto Unexamined Manuscript of John  De Plano Carpini” başlıklı eklemede belirtildiği gibi Carpini’nin seyahat raporu onun Historia Mongalorum isimli eserinin en son kısmıdır. Carpini’nin eseri seyahat raporundan başka başlıklar da taşımaktadır. Eserdeki diğer sekiz kısımdan daha değerli olduğu söylenen bu sonuncu kısmın uzun süre boyunca sadece Petau nüshasında var olduğu düşünülmüş ancak sonradan Corpus nüshasında da var olduğu fark edilmiştir. Carpini’nin eserinin toplamda beş nüshası olduğu bilinmektedir. Önceden beyan edilen ikisi hariç Colberto, Londra-Lumley ve Dupuy nüshaları mevcuttur. Corpus nüshasının Corpus Christi College Kütüphanesi’ndeki 181 numaralı bir mecmua içinde bulunmaktadır. Petau nüshası Leyden Üniversitesi Kütüphanesi’nde 104 numarası ile MS. Collection içindedir. Colbert nüshası Paris’de bulunan Bibliotheque Nationale Kütüphanesi’nde, nüshalar arasında en kıymetsizi olarak belirtilmiş olan Londra-Lumley nüshası ise Reg. 13 A. XIV şeklinde kayıtlı olarak Britsh Museum içerisinde korunmaktadır. Dupuy nüshası ki, Carpini’nin eseri üzerine ilk çalışmayı yapmış olduğu zikredilmiş olan Hakluyt’un metninden bir kopya olarak zikredilmiş olmakla Royal Library of France içinde bulunmaktadır.  Carpini’nin eseri üzerine diğer bir çalışma Friedrich Rich tarafından Almanca’ya tercüme yoluyla yapılmıştır. Türkiye’de eseri Türkçeye çeviren Ergin Ayardır. Eser özellikle Carpini’nin elçi olarak Moğolistan’a gittiği dönem Moğol kağanı olan Güyük Han devri için önemlidir.  Moğolların siyasi ve sosyal tarihini çalışmak isteyenler için çok önemli bir kaynaktır.

    Yararlanılan Eserler:

    • Johan de Plano Carpini, Moğol Tarihi ve Seyahatname, çev. Ergin Ayan, Trabzon 2012.
    • C. Raymond Beazley, The Texts And Verisons of John De Plano Carpini and William De Rubruq, Londra 1903.

     

     

    CEVAP VER